As persoas privadas de liberdade deixáronse a vida niso. Cumpriron a súa condena até o extremo. Ou como adoita ocorrer nos espazos onde o dereito a ser tratado como humano é unha utopía, víronse obrigados a permanecer no interior das masificadas celas, a pesar de que as chamas quentasen os barrotes até fundilos na desesperación.
Os cadeados da mazmorra non se abriron ante a inminente ameaza para a vida das persoas. Aínda que, a sospeita condúcenos a unha supina neglixencia ou, o que sería máis grave, un desprezo pola supervivencia de quen estaban castigados a habitar o presidio, “até nova orde”. Existen hipótese que apuntan a un radical celo dos funcionarios ao utilizar as armas contra aos internos, disparando a aqueles que tentaban escapar do letal efecto das chamas.
Neste reprobable caso non caben escusas, xustificacións ou aquela manida frase de “os funcionarios fixeron o posible por evitar a traxedia”. Desta forma, non se pecha un expediente con case catrocentas vidas no seu haber (a versión oficial achega ao dato de 356 vítimas). E outro gran interrogante: Por que se supero o límite dos 425 até os 852 presos, quen autorizou esta detestable política do “hacinamiento”.
A pesar de todo, isto sucede e golpea nosa suposta intelixencia cando a visión carcelaria é xa un concepto enterrado nun pasado recente para numerosos países, cos seus consecuentes gobernos adheridos ao compromiso de garantir o cumprimento dos Dereitos Humanos, sexa cal for o espazo ou escenario.
Pisamos un novo tempo. Unha cronoloxía diferente para a articulación de sistemas de recuperación das persoas. Os sistemas penais teñen a obrigación de asegurar uns mínimos recursos para facilitar o camiño da reinserción social. Cos actuais mecanismos, “a sociedade agarda algo máis que unha mera exclusión sine die nun espazo privado de liberdade”.
Resultaría moi cuestionable que, por estes feitos, non haxa procesados. O presidente do Goberno Hondureño, Porfirio Lobo, confirmou a apertura dunha investigación. Aínda que crear a correspondente comisión que analice as principais incógnitas do sucedido parece unha vía insuficiente e cicatera para o que se espera. E, o barómetro da presión internacional até onde chegará nesta indiscutible violación de DD.HH, seremos testemuñas dun transparente e exemplar proceso encamiñado ao capítulo das sancións tipificadas na lexislación de referencia?
Esquecer que estamos ante a catástrofe penal máis importante da historia recente sería similar a ser infiel aos nosos principios fundamentais.
A publicación do Alto Comisionado das Nacións Unidas para os Dereitos Humanos ACNUDH “Os dereitos humanos e as prisións esixe sensibilizar aos funcionarios de prisións respecto do seu papel particular de promoción e protección dos dereitos humanos, e do seu propio potencial para influír nos dereitos humanos durante o seu traballo diario”.
Quedou patente que este básico obxectivo foi desterrado desde o mesmo momento que se declarou o lume no interior dun cárcere, na que os condenados buscaban abrazar unha futura liberdade criando porcos, cultivando hortalizas e soportando as regras dun sistema paralelo dominado polo oligopolio de mafias e redes de extorsión como modo ordinario de convivencia interna.
Ante isto ábrense múltiples reflexións, entre as que conviría afondar sobre quen ou que precisa dos efectos dun programa de rehabilitación e reinserción con maior urxencia: O estado polas súas decadentes políticas sociais ou os propios condenados por practicar algo tan común como o delito.
