Das 216.772 persoas con discapacidade censadas en Galicia, 76.261 teñen unha discapacidade psíquica. O Trastorno do Espectro do Autismo é unha delas. O psiquiatra Cipriano Jiménez, Director Xeral da Fundación Menela, arroxa un pouco de luz sobre esta doenza tan variable como enigmática.
Elena Touriño Lorenzo | Vigo
Que é o autismo? Pode considerarse unha discapacidade?
O autismo está considerado como un trastorno xeralizado do desenvolvemento, e forma parte do mundo das discapacidades. É unha discapacidade psíquica, pero cuxa perturbación implica alteracións no sistema da comunicación, a socialización e a cognición. O certo é que este “trastorno autista” ten unhas particularidades moi específicas, e é conveniente falar de Trastornos do Espectro do Autismo, porque está dentro dunha escala na que podemos atopar persoas con autismo cunha grande capacidade intelectual e outras cun grande atraso ou discapacidade intelectual. É un trastorno permanente, crónico e complexo para o que non existe a día de hoxe unha posible curación e sobre o que aínda nos quedan moitas cousas por descubrir.
Ten a sociedade unha visión errada das persoas con Trastorno do Espectro do Autismo?
Dende as últimas décadas a sociedade coñece mellor este trastorno, que pasou de ser algo enigmático a ser xa un trastorno sobre o que a xente empeza a saber certas cousas. Socialmente hai un maior coñecemento e un incremento de información en relación a estas persoas, polo que son máis visibles do que eran hai cincuenta anos.
Cales son as ferramentas que facilitan a integración social das persoas con Trastornos do Espectro do Autismo?
Son varias, pero a primeira e a máis fundamental é a psicopedagóxica. Sobre todo na etapa da infancia, as persoas con Trastorno do Espectro do Autismo teñen que acudir a centros ou escolas onde exista persoal, xa sexan mestres, pedagogos ou psicólogos, que coñeza este tipo de trastornos e que aplique aquelas medidas educativas que lles permitan a maior aprendizaxe, relación e comunicación posibles. Na medida en que estas persoas se fan maiores, hai que facer unha aposta moi firme para preparalos para a vida adulta, para que teñan oportunidades no eido social e laboral, porque, como calquera persoa, se non as teñen, poden chegar a ser marxinados e excluídos.
Cales son os retos pendentes para lograr que esa inclusión social sexa total?
O reto é arbitrar unha serie de propostas de tipo laboral, atopar aquelas actividades e traballos nos que eles poidan encaixar mellor e sentirse máis seguros. A inclusión, ou é a través do traballo ou non existe. É preciso establecer un abano de actividades o máis amplo posible, i é fundamental o paso por obradoiros nos que debe prevalecer o sistema formativo para ver en que medida están en disposición de acadar un traballo. O seguinte paso é o traballo con apoio, no que sempre se conta cun acompañante, unha persoa que os apoia para que o traballo que fagan resulte o maior posible.
Que é e como xorde a Fundación Menela?
A Fundación Menela é unha entidade que se constitúe en 1989, e é a continuación dun traballo que se viña realizando dende 1976 no Centro de Educación Especial Menela. A Fundación nace para ofrecer e desenvolver unha rede de servizos para as persoas con autismo e dependencia que na actualidade abrangue todo o ciclo de asistencia e tratamento dende o nacemento da persoa ata o seu falecemento.
Cales son eses servizos?
A Fundación promove servizos de diagnose e atención temperá para a infancia, así coma un Centro de Educación Especial. Tamén puxo en marcha un Centro de Día e Residencial con actividades ocupacionais e laborais e outras de tipo artístico, e participa maioritariamente Castro Navás S.L., unha empresa que ten como obxectivo poder reconducir a unha serie de persoas e servir de ponte para canalizar o paso entre os obradoiros, o emprego con apoio e o mercado de traballo. Un proxecto que está a piques de rematarse é unha residencia para persoas maiores con autismo e dependencia, co que se completa ese ciclo vital do que falabamos. A propia Fundación conta ademais con servizos de formación tutelada para familias, unha sala multisensorial de apoio ao tratamento e vivendas tuteladas para permanencias de respiro familiar, xestionadas por persoal de apoio.
Que proxectos concretos leva a cabo a Fundación?
Tratamos de buscar o maior número posible de propostas reais. Temos en funcionamento un galiñeiro, varios invernadoiros, un obradoiro de cociña, outro de música no que mesmo se constituiu unha orquestra, un obradoiro de pintura… Hai unha gran variedade de actividades na medida en que no campo do Trastorno do Espectro do Autismo non hai dúas persoas iguais. Cantas máis propostas, mellor.
É posible que unha persoa con Trastorno do Espectro do Autismo poida levar unha vida normal?
É posible, pero hai que entender que poden chegar a levar unha vida plena se contan coas axudas suficientes, que teñen que ver cun bo acompañamento, constante e permanente. Somos partidarios de mudar o paradigma e falar sempre en positivo das capacidades que teñen estas persoas, en lugar de poñer o acento na súa discapacidade.
Para máis información sobre a Fundación Menela e as súas actividades, pode consultarse a páxina web www.menela.org.














